Karadeniz Ordu Ermeni Kilisesi

312 nüfuslu Görele'de halk Surp Sarkis ve Surp Astvadzadzin kiliseleri ve Vartanyan Okulu etrafında yoğunlaşmıştı. Elev köyünde ise 250 Ermeni Surp Astvadzadzin Kilisesi ve bir okula sahipti.

Kıyıda batıya doğru gelindiğinde muhteşem bir körfezde, meşhur Surp Hovhannes Tepesi etrafında amfitiyatro şeklinde inşa edilmiş Tirebolu'ya varılırdı. Körfezin doğusundaki Kale Dibi limanı olarak kullanılırdı.

Sayıları 868 olan ve ticaretle uğraşan Ermeniler 1839 yılında Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi'ni ve Milli Lusavoriçyan Kilisesi'ni kurmuştu.

Tarihçi Ksenophon bahsettiği eski Gerasos civarında kurulan Giresun adını buralarda çok bol miktarda yetişen kirazdan (Ermenice Geras) almıştı. Efsaneye göre Lucullus kiraz ağacını buradan Roma'ya götürmüş.
Ermeniler burada eski çağlardan beri yerleşmişti.

Giresun'da 1072 tarihinden beri bilinen Surp Sarkis Kilisesi'ni kayalar içinde inşa edilmişti. 1850 yılında Tamzara ve Şebinkarahisar'dan gelen Ermeniler civarı canlandırmıştı. 1859 yılında Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi ve bir kız lisesi bir de erkek lisesi kurulmuş. Birinci Dünya Savaşı arifesinde 2.075 Ermeni nüfusu mevcuttu.
Bulancak ise Surp Nigoğos Kilisesi, fındık ve kiraz üretimiyle meşhurdu.


Tirebolu veya Tripolis (uçsehir).


Giresun




Giresun


Giresun

__________________

SASON / Սասուն KAZASI ERMENI KOYLERINE AIT NUFUS

SASUN KAZASI




En ünlü destanlarının beşiği olan dağlık Sasun Kazası Ermenilerin yaşadığı bir bölgeydi. 1914’te Sasun Kazası 156 köy, 127 kilise, 6 manastır, 15 okulu ve 24.233 (2812 hane) kişilik nüfusuyla atalarından miras kalan bir yaşamı sürdürüyordu.

Birinci Dünya Savaşı öncesinde kazanın sınırları özellikle Hézu (Hazo) bölümünde tarihi Sasun Bölgesi’nin sınırlarını biraz aşıyordu. Ortasında Sasun’un en yüksek yeri olan Antok Dağı’nın yükseldiği Shadakh, kazanın politik ve coğrafi merkeziydi. Sasun Kazası Antok Dağı’nı çevreleyen birkaç bölgeye ayrılmıştı: Kuzeyde Gortuk, güneyde Talvorig dağ sırası, Kuzeydoğuda Khut Dağları, doğuda Dzovasar Tepeleri, batıda ise Khiank ve Khulp Tepeleri. 1894 yılına dek Sasun Kazası, Khulp bölgesi hariç sadece Ermenilerin yaşadığı bir kazaydı.


Sasun köyleri

Hezu/Hazo Bölgesi (güneyde):
Hezu (Hazo): 742 Ermeni (106 hane), 4 kilise ve 2 okul (130 öğrenci),
Norşen (Nurşen): 15 Ermeni (3 hane), bir manastır,
Asi: 24 Ermeni (5 hane),
Ardrer (Atlir): 39 Ermeni (6 hane),
Gusked (Kuskerat): 610 Ermeni (66 hane), bir kilise,
Meşgadar/Mişkıdar: 65 Ermeni (6 hane),
Hov: 72 Ermeni (8 hane),
Natopan (Natupan): 70 Ermeni (7 hane),
Goğ (Güo): 200 Ermeni (32 hane), bir kilise,
Marğe (Merği): 12 Ermeni (2 hane),
Mangig (Matkik): 40 Ermeni (7 hane),
Nor-Küğ: 139 Ermeni (14 hane), 2 kilise (biri yıkılmış),
Khabelcoz (Kabilcauz): 364 Ermeni (40 hane), 12 kilise (yıkılmış),
Tajbadrig (Dazbadrik): 45 Ermeni (5 hane)


Sasunlular

Maresto/Maristo: 102 Ermeni (11 hane), bir kilise,
Khaçarenk (Kaçirenk): 162 Ermeni (16 hane), bir kilise ve bir okul (22 öğrenci),
Meteng (Mitink): 276 Ermeni (25 hane), bir kilise,
Gorenges (Kurnikiz): 35 Ermeni (7 hane), yıkılmış bir kilise,
Psang: 112 Ermeni (11 hane), yıkılmış 2 kilise,
Tarung (Tarukh): 175 Ermeni (16 hane), 2 kilise,
Sisengar (Surik): 22 Ermeni (4 hane),
Pşud: 65 Ermeni (9 hane), yıkılmış bir kilise,
Talpor: 75 Ermeni (10 hane), yıkılmış bir kilise.


Margarit Haçkian

1915 Soykirimindan sonra yanliz kalmis Ermeniler Norveçli Misyonerlerin resimleriyle


Arkin Aslanian


Mavi Aslanian


Arek Manukian


Salvi Bedrosian


Rinde


Sipuhi Meteosian


Sogukta kalmis iki yetim çocuk


Heghin 5 yetin çocugu ile ikisi yanarak olmus.

Heghin avec ses 5 garçons. Deux ont été accueillis à l’orphelinat. Brulés dans sa maison durant les meurtres à Mush de 1915. Nous a aidés dans l’orphelinat avec son fils. Elle était une femme très bonne et très pieuse.



« Veuves de Mush » est certainement un album réalisé par le missionnaire allemand du Hülfbund B.von Dobbeler. Sur chaque des 18 photos il y a un texte avec des informations sur les veuves, leur nom, leur âge, nombres d’enfants, comment sont morts leur mari.. Cette photo montre la veuve Guta Thorosian


Vartuhi Torosian


Jeghsa Jeghiasarian


Yevgine Harutunian


Shushan Sarkisian


Sanam Krikorian


Reyas Harutunian


Findik arakelian


Gulo Bedrosian


Soghik Boghosian



Yeghse Muradyan


Manisa/Մակնեսիա Kazasi

Manisa Sancaği 2.875 kişilik Ermeni cemaati aşaği mahallede Surp Sion Kilisesi ve Surp Krikor ile Surp Hripsizun Kiliseleri, yukari mahallede ise Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi civarinda yaşardi. Sayilari yüzyilin başinda 1.000 olan ve 17. yüzyilda Ağri Yaylasi'ndan göç ederek. Kasaba'ya yerleşen Ermeniler Surp Astvadzadzin ve bitişiğindeki liseyi kurmulşardi, Akhisar'da da sayilari 1.000 civarinda olan cemaatin 2 okulu ve bir kilisesi vardi.Kirkağaç'ta ise 18. yüzyilda doğudan gelen Ermeniler'in torunlari bir kilise ve biri kizlar, diğeri erkekler için olan iki kilise etrafinda yerleşmişlerdi ve ticaretle uğraşiyorlardi. Ayrica önemli un fabrikalari, iplik fabrikalari ve buharli makinalarla çalişan sikma fabrikalari işletirlerdi.


Manisa Akhisar Ilçesi.